Πολέμα ταξικά, σημάδεψε σωστά, γκρέμισε μνημόνια και αφεντικά. Πίστεψε στη δύναμή σου, φέρε τα πάνω-κάτω!

Κυριακή, 4 Νοεμβρίου 2012

Ζωή Λευκοφρύδη-Πλαγιάζοντας με τον εχθρό; Η ελληνική ριζοσπαστική αριστερά και η ΕΕ

Ζωή Λευκοφρύδη

Πανεπιστήμιο Βιέννης, Τμήμα μεθοδολογίας στις κοινωνικές επιστήμες 

Πλαγιάζοντας με τον εχθρό; Η ελληνική ριζοσπαστική αριστερά και η ΕΕ
(2010)
http://www.psa.ac.uk/journals/pdf/5/2010/1543_1391.pdf

Μετάφραση αποσπασμάτων: Lenin Reloaded

Οι εξελίξεις στις διαστάσεις της πολιτικής και της πολιτείας της ευρωπαϊκής ενοποίησης αποτελούν τα "ευρωπαϊκά συμφραζόμενα" της εθνικής πολιτικής. Η εργασία αυτή συμβάλλει στην ευρύτερη συζήτηση για τον εξευρωπαϊσμό των κομμάτων, διερευνώντας το αν και σε ποιο βαθμό το περιβάλλον της ΕΕ επιφέρει αλλαγές στην ιδεολογία εθνικών κομμάτων και στον εκλογικό τους λόγο. Με αυτόν τον στόχο, η εργασία αυτή διενεργεί μια συγκριτική ανάληση των δύο μεγαλύτερων κομμάτων της ριζοσπαστικής αριστεράς, δηλαδή, του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας (ΚΚΕ) και του Συνασπισμού της Αριστεράς (ΣΥΝ). Τα κόμματα αυτά ακολούθησαν διαφορετικές τροχιές σε σχέση με την ΕΕ από τότε που η Ελλάδα έγινε μέλος. Από τη μία πλευρά, το ΚΚΕ υποστηρίζει πως η σοσιαλιστική αλλαγή θα πρέπει να αναζητηθεί σε κάθε χώρα ξεχωριστά και απορρίπτει σύσσωμη την πολιτική της ΕΕ. Από την άλλη πλευρά, ο ΣΥΝ αντιλαμβάνεται την ΕΕ ως νέο επίπεδο κοινωνικής πάλης, αν και παραμένει κριτικός ως προς συγκεκριμένες πολιτικές της ΕΕ. Πώς να εξηγήσουμε τις διαφορετικές αποκρίσεις στην Ευρώπη που έχουν τα ελληνικά κόμματα της ριζοσπαστικής αριστεράς;

[...]

Η πτώση του τείχους του Βερολίνου (1989) και τα πολιτικο-οικονομικά γεγονότα που την συνόδευσαν σε παγκόσμιο επίπεδο (καθώς και οι επακόλουθες αποκαλύψεις για το πώς λειτουργούσαν τα υπάρχοντα σοσιαλιστικά καθεστώτα) έφεραν περαιτέρω αναταραχή στα κόμματα της ριζοσπαστικής αριστεράς σε όλη την Ευρώπη. Από τότε, η ευρωπαϊκή ριζοσπαστική αριστερά βρίσκεται τόσο σε παρακμή όσο και σε μετάλλαξη, καθώς αποτελείται από μεταρρυθμιστικά κομμουνιστικά, ορθόδοξα κομμουνιστικά, σοσιαλδημοκρατικά και λαϊκιστικά σοσιαλιστικά κόμματα. Μέσα στην ΕΕ, η Συνθήκη του Μάαστριχτ (1992) ήταν το πραγματικό "χτύπημα" για αυτά τα κόμματα, εφόσον, ανάμεσα σε άλλα, έθεσε τον στόχο για μια Οικονομική και Νομισματική Ένωση η οποία υπονόμευσε σε σοβαρό βαθμό τους πολιτικούς στόχους που προήγαγε η ριζοσπαστική αριστερά. Πώς αντέδρασαν τα κόμματα της ριζοσπαστικής αριστεράς σε αυτές τις προκλήσεις;

[...]

Στα πλαίσια αυτά, θα πρέπει να σημειώσουμε ότι η στάση της ελληνικής κοινής γνώμης ως προς το εγχείρημα της ευρωπαϊκής ενοποίησης άλλαξε από αρνητική στην περίοδο 1974-1986 σε θετική στην περίοδο 1976-2004. [...] Έτσι, αν και πήρε το μέρος των ευρωσκεπτικιστών μέχρι το 1986, από το 1989 και μετά η ελληνική κοινή γνώμη εκφράζει μια σταθερά θετική στάση απέναντι στην ΕΕ.

[...]

Το ΚΚΕ απορρίπτει τις οργανωτικές αρχές των ευρωκομμάτων διότι "στόχος της ΕΕ είναι η στήριξη κομμάτων που στηρίζουν τις αρχές της, τις αξίες της και τις αποφάσεις της." Αν και το ΚΚΕ αναζητά εκπροσώπηση στο επίπεδο της ΕΕ ώστε να προλαμβάνει ανεπιθύμητες αποφάσεις και πιέσεις πολιτικής, δεν μπαίνει σε πιο εξελιγμένες μορφές [ευρωπαϊκής] συνεργασίας, όπως είναι το Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς. Πιο συγκεκριμένα, οι περισσότερες από τις συμμαχίες του ΚΚΕ σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι σε βάση ad hoc, διότι φοβάται μην τυχόν χάσει την αυτονομία του σε ό,τι αφορά την ελευθερία διαμόρφωσης των θέσεών του. Το κόμμα δίνει προτεραιότητα στη δράση σε εθνικό επίπεδο και για τον λόγο αυτό αναζητά συνεργασία μέσω μορφωμάτων όπως είναι το ΑΑΔΜ. 

[...]

Όταν ξαναγεννήθηκε ο ΣΥΝ, όλες οι φράξιες που υπήρχαν εντός του υποστήριξαν πως η σοσιαλιστική αλλαγή θα πρέπει να αναζητηθεί σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Ο ΣΥΝ αυτοαποκαλέστηκε "κόμμα της ευρωπαϊκής αριστεράς" και υποστήριξε πως "αν η Ελλάδα βγει από την ΕΕ θα γίνει φτωχότερη και πιο εξαρτημένη από τις ΗΠΑ, ενώ και οι κοινωνικές ανισότητες θα γίνουν μεγαλύτερες." [Ο ΣΥΝ] απαίτησε την "ριζοσπαστική μεταρρύθμιση" της συνθήκης του Μάαστριχτ για να "διορθωθούν τα δημοκρατικά, κοινωνικά και οικολογικά ελείμματά" της. Παρ' όλα αυτά, η "ευρωπαϊκή επιλογή" συνιστούσε τον "βασικό προσανατολισμό της εθνικής στρατηγικής του ΣΥΝ", όπως και της "πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής" του. Με τον καιρό, ο ΣΥΝ εμφανίστηκε όλο και πιο απογοητευμένος με εξελίξεις στην ΕΕ που δεν αντανακλούσαν το όραμά του για την Ευρώπη· έτσι, ο ΣΥΝ επανέλαβε τις πολιτικές του θέσεις και κατέθεσε εναλλακτικές προτάσεις (πχ φόρος Tobin). Κι όμως, ο ΣΥΝ δεν έκανε χρήση της ψήφου διαμαρτυρίας όπως το ΚΚΕ, αλλά έδωσε έμφαση σε θέματα όπως το περιβάλλον και τα ανθρώπινα δικαιώματα -- κυρίως των μεταναστών.

Ο ΣΥΝ χρησιμοποίησε το επίπεδο της ΕΕ για να προάγει τις θέσεις του για τέτοια ζητήματα και για να φέρει αλλαγή στο εθνικό επίπεδο. Η εκπροσώπησή του σε επίπεδο Ευρωκομμάτων θεωρήθηκε ζωτική για τις πολιτικές του δράσεις, και για αυτό τον λόγο οι ευρωεκλογές συνιστούν μείζον γεγονός για τη ζωή του κόμματος. Εκτός από το ότι ενίσχυσε τη δραστηριότητά του στο επίπεδο της ΕΕ, ο ΣΥΝ αναζήτησε στενότερη συνεργασία με άλλα κόμματα, συνίδρυσε το Κόμμα της Ευρωπαϊκής Αριστεράς και φιλοξένησε την συνάντηση που οδήγησε στο ιδρυτικό συνέδριου του ΚΕΑ.

[...]

Με δεδομένη την ύπαρξη του εφαρμοσμένου σοσιαλισμού στην Ανατολική Ευρώπη και την ΕΣΣΔ, το ΚΚΕ αρνήθηκε την ευρωπαϊκή ενοποίηση ως εγχείρημα που θα μπορούσε να ωφελήσει τον ελληνικό λαό, και συγκεκριμένα τους έλληνες εργάτες και αγρότες. Το σοβιετόφιλο ΚΚΕ αντελήφθηκε την ΕΕ ως εμπόδιο στην εκπλήρωση της αποστολής του, δηλαδή της σοσιαλιστικής επανάστασης, η οποία θα απελευθέρωνε το προλεταριάτο από την αστική εκμετάλλευση. Το γεγονός πως η ευρωπαϊκή ενοποίηση παρουσίαζε διαρκώς προκλήσεις για την κομμουνιστική ιδεολογία δεν οδήγησε τα ελληνικά κομμουνιστικά κόμματα σε συμβιβασμό των θέσεών τους.

[...]

Χάρη στην ένθερμη και συνεπή αντι-ΕΕ στάση του, το ΚΚΕ παρουσιάστηκε ως ο μοναδικός εχθρός του ευρωπαϊκού εγχειρήματος όταν έγραφε τα μανιφέστα του. Έχοντας ψηφίσει όχι σε όλες τις ευρωπαϊκές συμφωνίες, το ΚΚΕ αναζήτησε να συναρθρώσει κάθε (κομμουνιστική και μη κομμουνιστική) αντίσταση στην ευρωπαϊκή ενοποίηση και στα ελληνικά κυβερνητικά κόμματα που συμμορφωνόντουσαν με το μέινστριμ της ΕΕ.

[...]

Ενώ το ΚΚΕ επέλεξε την απομόνωση, ο ΣΥΝ κινήθηκε στην αντίθετη κατεύθυνση και ανοίχτηκε και στο εθνικό και στο ευρωπαϊκό επίπεδο. Σε σχέση με το ΚΚΕ, ο ΣΥΝ εκμεταλλεύτηκε περισσότερο τις ευρωπαϊκές πολιτικές για να υπηρετήσει τους πολιτικούς του στόχους. Ο ΣΥΝ δεν ενέκρινε πολλές από τις αποφάσεις της ΕΕ, αλλά υποστήριξε άλλες (ανάλογα με το πώς ταίριαζαν με τους πολιτικούς του στόχους, πχ, περιβαλλοντικά μέτρα). Ο ΣΥΝ έβλεπε το επίπεδο της ΕΕ ως κάτι που δίνει ευκαιρίες για πανευρωπαϊκή δράση, και μέσα από την ΕΕ, ο ΣΥΝ εμπλούτισε το πολιτικό του πρόγραμμα, δίνοντας έμφαση σε ζητήματα που θα μπορούσε να προωθήσει πιο εύκολα στην ΕΕ παρά στο εθνικό επίπεδο, όπως τα ζητήματα της οικολογίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αν και εξέφρασε κριτική σε ό,τι αφορά την ευρωπαϊκή πολιτική όπως είναι, ο ΣΥΝ χρησιμοποίησε τους λίγους του ευρωβουλευτές για να δημιουργήσει δεσμά με άλλα αριστερά κόμματα και για να προάγει το κοινό μέτωπο στην ΕΕ (πχ, στην περίπτωση των οδηγιών Μπόλεκνσταϊν). Είναι αξιοθαύμαστο ότι ο ΣΥΝ ήταν ανάμεσα στους πρωτεργάτες της σύλληψης μιας ευρωπαϊκής οργάνωσης και συνίδρυσε το ΚΕΑ.

[...]

Πλέον, ο ΣΥΝ έχει την ευκαιρία να μοιραστεί τις πολιτικές του μέσα από τη συνεργασία σε κυβέρνηση με το ΠΑΣΟΚ. Για τον λόγο αυτό, παλιότεροι ηγέτες προειδοποιούν πως ο ΣΥΝ πρέπει να ετοιμαστεί για κυβέρνηση και να πείσει το ευρύτερο εκλογικό σώμα με πραγματιστικές και μετριοπαθείς πολιτικές προτάσεις. Η στάση του ΣΥΝ απέναντι στο ενδεχόμενο να γίνει κυβέρνηση θα παίξει σημαντικό ρόλο για την μεταμόρφωση της ελληνικής πολιτικής σε πολυκομματική δημοκρατία βασισμένη στην συναίνεση.

πηγή

Blog Widget by LinkWithin

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου